Albanian Review

Nje Bote '09
Author :: Shkelzen Gashi
Date :: Tue 10/20/2009 @ 04:53

www.njebote.com

FESTIVALI I FILMIT NE PRISHTINE
ONE WORLD Human Rights International Documentary Film Festival Prishtina

Më 15-20 dhjetor 2009 në Prishtinë mbahet edicioni i 10 i Festivalit Ndërkombëtar të Filmit Dokumentar për të Drejta të Njeriut NJË BOTË, i organizuar nga Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut. Mund të aplikoni që tani duke e plotësuar formularin on-line dhe duke e dërguar DVD-në e filmit tuaj.

Afati i fundit për dorëzime është data 15 nëntor 2009. Ju lusim që aplikimet t’i dorëzoni sa më shpejt që të mundeni. Rezultatet e përzgjedhjes së filmave do të shpallen më së voni më datën 30 nëntor 2009. Festivali do t’i njoftojë producentët për filmat e zgjedhur.

read article

RATING: COMMENTS (0)

E djathta e munguar dhe zgjedhjet
Author :: Afrim Krasniqi
Date :: Sun 05/03/2009 @ 09:19

Në shkencat politike, linja konservatore e politikës bazohet mbi disa parime të pandryshueshme dhe të pa kompromis.

Të jesh konservator në SHBA apo në Europën Perëndimore, do të thotë të besosh tek tradita, ruajtja e vlerave dhe respekti për institucionet. Tradita sjell respekt për shtetin, respekt për individin, energji për zhvillim dhe për stabilitet e siguri.

read article

E djathta e munguar dhe zgjedhjet

Në shkencat politike, linja konservatore e politikës bazohet mbi disa parime të pandryshueshme dhe të pa kompromis.

Të jesh konservator në SHBA apo në Europën Perëndimore, do të thotë të besosh tek tradita, ruajtja e vlerave dhe respekti për institucionet. Tradita sjell respekt për shtetin, respekt për individin, energji për zhvillim dhe për stabilitet e siguri.

Të jesh konservator në SHBA apo në Europën Perëndimore, do të thotë gjithashtu të besosh në një shoqëri të bazuar në iniciativën e lirë, me një rol të tërhequr të shtetit në jetën publike, me një ndjenjë dhe nivel të lartë të zbatimit të ligjshmërisë, etj.

Për një konservator, familja, besimi në Zot dhe kombi, janë shtyllat e ringritjes morale e institucionale. Ata besojnë se nuk mund të ketë shoqëri solide pa familje solide, besim në principet morale pa besim në Zot, ndjenjë përgjegjësie ndaj ligjit, Kushtetutës e vendit, pa ndjenjë përgjegjësie ndaj kombit që i përket.

Ata e pranojnë dhe e theksojnë nevojën për marrëveshje shoqërore e politike në favor të reformave që sjellin zhvillim dhe siguri. Ata nuk besojnë tek shoqëria ideale pa elementë negativë, ndaj besojnë për një shoqëri të sunduar nga ligji, garant i vetëm për qetësinë, sigurinë dhe stabilitetin.

Ata mendojnë se qytetarët meritojnë kujdes social, por nxitja më e madhe u përket atyre qytetarëve që guxojnë, provojnë, investojnë dhe marrin përgjegjësi më të mëdha sesa ata që mbijetesën e tyre e mbështetin vetëm tek ndihma sociale e shtetit.

Një konservator beson e punon për shenjtërinë e provës private, në korrigjimin e padrejtësive dhe në krijimin e kushteve politike, në të cilat individi pronar e i lirë, paguan taksa në proporcion me angazhimin social e ekonomik në shoqëri dhe njëherësh edhe ruan pavarësinë individuale nga shteti apo mekanizmat burokratikë të cenimit të kësaj lirie.

Së fundi, të jesh konservator në SHBA dhe në Europën Perëndimore, do të thotë të besosh në miqësinë e bashkëpunimin me interes reciprok në nivel lokal e më gjerë, të punosh e të besosh për një Europë të Bashkuar dhe për një aleancë solide me pjesën tjetër të atlantikut, për një ofensivë demokracie, paqeje, lufte antiterror e antikrim në dy kontinentet dhe në çdo pjesë tjetër të botës prej nga mund të burojnë kërcënimet. Por, të jesh konservator në SHBA dhe në Shqipëri, janë dy gjëra të ndryshme.

Në SHBA rotacionet mbi baza ideologjike janë bërë përpara më shumë se 150 vjetësh, në historinë shqiptare kemi vetëm 5-6 raste të tilla, shumica me forma jodemokratike.

Konservatorizmi në Shqipëri nuk ka shumë përvojë dhe histori. I krijuar në vitet e para të shpalljes së Pavarësisë, kur elitat politike të kohës përbënin njëherësh elitat kulturore, ekonomike, fetare dhe nacionaliste.

Konservatorët shqiptarë krijuan institucionet e para kombëtare në janar 1920 në Lushnjë, ata drejtuan Këshillin e Lartë të Shtetit, mbrojtën interesat kombëtare në konferencat e paqes dhe ideuan, krijuan e drejtuan monarkinë e parë shqiptare të viteve 1928-1939.

E vetmja periudhë kur e djathta shqiptare kaloi në opozitë ishte periudha e drejtimit nga Fan Noli, një intelektual i madh, por politikan plot kontraste e kontradikta.

Elita konservatore dhe e djathtë shqiptare mbajti një peshë të madhe politike në vitet kur Shqipëria ishte nën pushtimin italian e gjerman.

Këto elita krijuan grupet kryesore intelektuale, morën nismat kryesore me theks kombëtar, u rezistuan imponimit të modeleve sovjetike dhe ranë dakord me komunistët për një qeverisje të lirë, demokratike e perëndimore.

Oferta e tyre u refuzua dhe pasojat njihen. Në përfundim të luftës komunistët morën pushtetin, duke ndjekur politika të ashpra terrori, përndjekjeve, persekutimi dhe deformimi ndaj elitave konservatore e të djathta në shoqërinë shqiptare.

Më 1990-ën, Shqipëria hyri në proceset demokratike, kryesisht për shkak të presionit të jashtëm dhe revoltave antikomuniste që erdhën nga elitat liberale dhe studentore. Megjithëse fushatat elektorale të viteve 1991-1992 u bazuan në epitete e slogane ideologjike, praktikisht palët u vetënjësuan të tilla jo për shkak të programeve dhe personaliteteve drejtuese, por për shkak të nevojave politike.

Antikomunistë më 1991-shin ishin studentët, sindikatat e punëtorëve, pjesa liberale e sistemit komunist, minatorët, banorët e qyteteve të mëdha, pra ato grupime që në rrethana të tjera mund të ishin shumë më afër së majtës sesa të djathtës.

Shtresa e vetme e djathtë, ish-të përndjekurit politikë dhe ish-pronarët, nuk arritën të ishin në startin e parë të krijimit të pluralizmit dhe partive politike, sepse ata ende mbaheshin në burg apo në izolim në zonat e internimit në periferi të qyteteve.

Më 1996-ën PD-ja fitoi zgjedhjet me premtimin "Me ne fitojnë të gjithë", përballë të majtëve që ende mbanin në program citatet dhe referimet ndaj Marksit. Më 1997- ën një revolucion kompleks me elementë politikë e kriminalë solli rotacion pushteti, pa ngjyrime reale ideologjike.

Gjatë tetë viteve të qeverisjes së majtë, raportet sociale, shtresat dhe grupet politike ideologjike pësuan ndryshime të mëdha. Ish-pronarët mbetën pa prona, ndërkohë që lindi një grupim i ri pronarësh, kryesisht ata që gjatë tranzicionit morën pronat e të tjerëve, që përfituan nga asetet e pushtetit dhe lidhjeve politike apo që përfituan nga krizat politike dhe ekonomike për të zgjeruar bizneset e tyre.

Gjithashtu, ish-të përndjekurit mbetën të paintegruar, kryesisht për shkak të lodhjes së tyre, zhgënjimit, indiferencës së qeverive të majta dhe faktorit kohë, vdekjes apo kalimit në moshë të shumë prej eksponentëve kryesorë të kësaj shtrese.

Më 2005-ën, kur PD-ja zyrtarisht e djathtë erdhi në pushtet, numri më i madh i shtresës së të pasurve (biznesmenë, menaxherë, avokatë, juristë, etj.), praktikisht ndodheshin në krahun e majtë.

Fitues e votues me të djathtën u bënë kryesisht shtresat më në nevojë, të rinjtë dhe punëtorët, pensionistët dhe të braktisurit, të cilët në çdo shoqëri demokratike janë kontingjenti kryesor i së majtës.

PD-ja premtoi reforma të thella, të bazuara në parime të djathta, siç janë lufta e ashpër ndaj krimit, shkurtimet administrative, privatizimet e mëdha, nxitja e investimeve të huaja, rikthimi i pronave, integrimi euroatlantik, zbatueshmëria e ligjit, etj.

Në premtimet e saj u përfshinë edhe politika të majta, siç ishin legalizimet masive, politikat favorizuese ndaj pensionistëve dhe punonjësve buxhetorë, masivizimi pa cilësi i sistemit universitar, ruajtja e kontrollit shtetëror mbi qeverisjen vendore, shëndetësinë dhe shërbimet bazë ndaj qytetarëve, etj.

Gjatë katër viteve të qeverisjes së djathtë me një program miks, praktikisht kemi një bilanc po kaq kompleks.

Në fund të mandatit të saj katërvjeçar, të djathtët në pushtet kaluan dy vjet bashkëqeverisje me të majtën (ndryshimet kushtetuese, reforma zgjedhore, reforma në drejtësi, etj.), patën në koalicion qeverisës gjithnjë parti të majta (PAA), pati privatizime të mëdha shtetërore, kryesisht në favor të kompanive të krijuara gjatë qeverisjeve të majta dhe nën kujdestarinë e tyre, pati konflikte politike në raport me institucionet kushtetuese, etj.

Si pasojë, më 2007-ën, PD-ja dominoi në zgjedhjet vendore në zonat periferike me bazë sociale të majtë dhe humbi kryesisht në qytetet e mëdha, më 1991 -1992-shin, baza kryesore e së djathtës.

PD-ja aktuale, në stafin e saj drejtues, në qeveri dhe në Parlament ka deficite të mëdha të mungesës së tre kategorive simbolike për të djathtën shqiptare: ish-të përndjekurit politikë, politikanët profesionistë që kanë dhënë prova suksesi në biznes apo ish-pronarë me tradita politike, pasues të elitave intelektuale të djathta, familjeve fisnike apo edhe të shtresës më të re simbolike, të studentëve të dhjetorit 1990.

Të njëjtin vlerësim mund të japim edhe për PS-në dhe partitë e tjera të së majtës, ku, p.sh., nuk bëjnë pjesë drejtuesit sindikalistë, ideologët politikë, elitat liberale e liberaldemokrate apo elitat me prirje ekologjike e globaliste.

Në thuajse çdo parti politike shqiptare ende nuk ka një sistem funksional konkurrimi, një sistem vlerash, meritash, tipik për çdo parti, sidomos për të djathtën elitare evropiane.

Karriera vijon të jetë produkt i postit dhe besnikërisë, situatave rastësore dhe lidhjeve personale, ndërkohë që shumë protagonistë politikë vijojnë të imponohen në media dhe parti, pa shfaqur ende një profil politik, një ide, vizion, projekt apo besim të caktuar politik.

Kjo sepse në të gjitha partitë shqiptare shumica e elitave politike aktuale vjen nga shtresimet politike të diktaturës, nga lidhjet e koalicionet të bazuara në njohje e lidhje personale e familjare, apo nga grupime e individë pa identitet politik, të gatshëm të lëvizin periodikisht nga e majta në të djathtë, dhe anasjelltas.

Parë në këtë retrospektivë të shpejtë historike, ekzistojnë argumente të mjaftueshme për të theksuar se debatet e fundit politike në pragfushatë, midis së majtës dhe së djathtës politike, midis atyre që bëjnë ndarje në parti apo kërkojnë votë mbi partitë politike, janë sa të parakohshme aq edhe joreale.

Në Shqipëri nuk ka pasur ndonjëherë qeveri të djathtë, qeveri konservatore, që të kemi një bilanc të saj.

Në Shqipëri kemi pasur prej shumë vitesh qeveri të majta, liberale të së majtës apo produkte mikse midis së djathtës pragmatiste dhe së majtës liberale.

Sot sloganet globaliste flasin për flakjen e termave ideologjikë, por analiza e mësipërme nxjerr në pah nevojën që shoqëria shqiptare ka patur dhe ka për qeverisje realisht djathtë, një qeverisje të bazuar në parimet konservatore perëndimore, me një program reformator dhe bashkëkohor.

Këto modele qeveritare shënuan suksese në Poloni, Hungari, Bullgari, dhe shumicën e vendeve ish-komuniste, tashmë anëtare në BE.

Në vendin tonë, për sa kohë edhe aktualisht, asnjë parti ende nuk e ofron këtë platformë, nuk ka gjasa të shpejta që ndonjë parti apo koalicion partish të bëhet bartëse reale e saj.

Shpresa mbetet që pas 19 vitesh tranzicion, ato forca që vetëquhen të djathta apo ato që vetëquhen të majta, të pranojnë dhe të veprojnë, për t'u dhënë një përgjigje përfundimtare disa prej çështjeve kryesore "përtej të majtës dhe të djathtës" shqiptare të tranzicionit.

Të tilla janë çështja e pronave, e ndarjes së drejtë me të kaluarën (kompensimi i ish-të përndjekurve politikë), çështja e integrimit social (të ardhur - vendas, pronarë të rinj - pronarë të vjetër), çështja e veprimit dhe zbatimit të ligjit (shteti ligjor), çështja e balancës dhe ndarjes reale të pushteteve (Kushtetuta), çështja e integrimit euroatlantik dhe së fundi, çështja e përfaqësimit politik (votës së lirë), si parakusht për çdo sfidë dhe reformë tjetër në një sistem demokratik.

RATING: COMMENTS (0)

Urgjent Pajisuni me Karta
Author :: Fejtona Mejdini
Date :: Fri 04/17/2009 @ 11:01

Kryeministri Berisha dje gjate nje takimi me banoret e Farkes i beri thirrje te gjithe qytetareve te vendit per t'u pajisur me kartat e reja te identitetit, per t'i dhene vendit standardet e zgjedhjeve te lira dhe te ndershme. Sipas kreut te ekzekutivit, zgjedhjet e ndershme qe mund te realizohen vetem nepermjet kartave te identitetet, do te tregojne perpara gjithe botes se Shqiperia eshte nje vend i denje, per te merituar anetaresimin ne NATO, qe u krye pak jave me pare, ne samitin e

read article

Berisha: Urgjent pajisuni me karta

Fatjona Mejdini
Kryeministri Berisha dje gjate nje takimi me banoret e Farkes i beri thirrje te gjithe qytetareve te vendit per t'u pajisur me kartat e reja te identitetit, per t'i dhene vendit standardet e zgjedhjeve te lira dhe te ndershme. Sipas kreut te ekzekutivit, zgjedhjet e ndershme qe mund te realizohen vetem nepermjet kartave te identitetet, do te tregojne perpara gjithe botes se Shqiperia eshte nje vend i denje, per te merituar anetaresimin ne NATO, qe u krye pak jave me pare, ne samitin e Strasburgut. "Duhet te marrim kartat e identitetit, sepse ne keto zgjedhje duhet t'i faktojme njeri-tjetrit, t'i faktojme Evropes dhe botes, NATO-s qe na dha nje besim kaq te madh, se ne do te votojme si qytetare te lire, me dinjitet te plote", deklaroi kryeministri Berisha gjate fjales se tij perpara banoreve te Farkes. Po keshtu sipas Berishes, me marrjen e kartes se identitetit, qytetaret shqiptare barazon me qytetaret e vendeve me te zhvilluara ne Evrope per sa i perket dokumenteve te identifikimit. "Dua te bej nje kerkese miqesore per te gjithe ju, per te gjithe ata qe na degjojne, te marrin leternjoftimet e reja, sepse e meritojme te kemi nje dokument te njejte me ate qe kane qytetaret e Gjermanise, Frances dhe vendeve me te zhvilluara", theksoi Berisha, duke renditur perfitimet e qytetareve shqiptare nga marrja e kesaj karte. Ne menyre te perseritur kryeministri Berisha dhe perfaqesues te larte te mazhorances kane theksuar rendesine e kartave te identitetit dhe per levizjen e lire te qytetareve shqiptare. Sipas tyre, pas pajisjes me karta identiteti por dhe me pasaporta biometrike, qytetaret shqiptare, brenda ketij viti do te kene mundesine te udhetojne pa viza, ne vendet e Bashkimit Evropian. Procesi i shperndarjes se kartave te identitetit pritet te vazhdoje edhe pas zgjedhjeve parlamentare, qe do te mbahen me fundin e muajit Qershor. Por kryeministri Berisha ka premtuar pajisjen e te gjithe qytetareve pa pasaporta me keto karta identiteti, deri me 28 Qershor. Ne baze te ndryshimeve te bera ne Kodin Zgjedhor qytetaret shqiptare do te arrijne te votojne ne keto zgjedhje me pasaportat dhe me kartat e identitetit, nje element ky qe eshte cilesuar faktor determinant per zgjedhje te lira dhe te ndershme, sipas standardeve te botes demokratike.

Falas

Ndonese kerkesave te shumta te opozites per ti dhene kartat falas ne pjesen me te madhe te qytetareve, qeveria ka vendos ti jap keto karta falas vetem per para dhe tetraplegjiket, komunitetin rome dhe ate egjiptian

marre nga Koha Jone

RATING: COMMENTS (0)

Kush Perfiton prej Eliminimit të Autórve Gég?
Author :: Nik Leshai
Date :: Sun 03/29/2009 @ 11:55

Letërsia e shkollave të mesme, ashtu si edhe librarít shqiptare gëlójn me veprat e dy shkrimtárve shqiptár, Kadarés dhe Agollit. Këta dy shkrimtár përfaqsójn vetem nji prej të shtat rrymave të reflektueme në zhvillimin historik të letërsís shqipe – Realizmin Socialist.

Përse ján perjashtue të gjitha rrymat e tjera prej shkollave dhe librarive shqiptare? Përse i mohohet lexuesit dhe nxânsit shqiptár lidhja me kontekstin dhe gjuhën të cilat formójn identitetin e tij dhe nëpermjet të cilave ai ka gjás shum mâ të madhe me u lídh me tekstin – që në terma pedagogjike dmth me mësue mâ shum e mâ kollaj?

read article

Kush Perfiton prej Eliminimit të Autórve Gég?

Nik Leshai

Letërsia e shkollave të mesme, ashtu si edhe librarít shqiptare gëlójn me veprat e dy shkrimtárve shqiptár, Kadarés dhe Agollit. Këta dy shkrimtár përfaqsójn vetem nji prej të shtat rrymave të reflektueme në zhvillimin historik të letërsís shqipe – Realizmin Socialist.

Përse ján perjashtue të gjitha rrymat e tjera prej shkollave dhe librarive shqiptare? Përse i mohohet lexuesit dhe nxânsit shqiptár lidhja me kontekstin dhe gjuhën të cilat formójn identitetin e tij dhe nëpermjet të cilave ai ka gjás shum mâ të madhe me u lídh me tekstin – që në terma pedagogjike dmth me mësue mâ shum e mâ kollaj?

Letersia Shqipe dhe Teorít Pedagogjike

Historia e Letersís Shqipe njeh vetem shtatë perspektiva letrare

1) Bejtexhíjt dhe Naim Frashëri

2) Epika dhe Gjergj Fishta

3) Modernizmi dhe Koliqi, Stermilli, Spase, etj– nji rrymë kjo e vrame në kërthi prej komunistëve

4) Lirikët – Mjeda, Poradeci, Rreshpja, etj

5) Realizmi socialist dhe Migjeni e Ismail Kadare

6) PostModernizmi dhe Camaj, Shkreli, Pashku, Podrimja, Qosja

7) Shkrimtarët bashkëkohór si Migjen Kelmendi, Primo Shllaku, Ridvan Dibra, Shpetim Kelmendi, Gjek Marinaj, etj.

Edhe disa rryma të tjera kán njóft zhvillim aksidental ose të paramenduem, por ato kán mbét të pazhvillueme prejse kushtet kulturore, shoqnore dhe politike kán qén jofavorizuese. Vlen të permendet diskursi historik i zhvilluem prej Marin Sirdanit dhe Rexhep Qosjes, por edhe kjo rrým mbeti e izolueme dhe e pakuptueme prej shqiptárve.

Moszhvillimi i kësáj rryme vërehet mâ s’miri prej nji deklarate të bâme nga nji personalitet shqiptár në lidhje me Çmitizimin e Skenderbeut prej historianit gjerman Schmidt. Ai thót, “Libri i Schmidt-it nuk duhej të ishte botue”.

Kuptohet indinjimi i shqiptarve ndaj këtyne veprave ‘eksperimento-historike’ sepse tue çmitizue Skanderbeun ne çmitizójme ândrrën tón, por fjala CENSÚR, në veçanti në botën shqiptare, nuk duhet përdorë.

Trendet e Mësimdhânjes

Tue u nise prej rrymave teorike të letërsís dhe të pedagogjís që dominojnë sot mbárbotën, ne vërejm dy trende, 1) eurocentriëm, 2) zgjedhje të literatures në mënyrë që ajo “t’i flasi” nxânsit.

Mâ detajisht këto rryma mund të shihen si,

1) Në vend te artit-per-hir-të-artit ose letersís-për-hir-të-letersís, duhet t’u mësójm nxânsve art dhe letërsi që kán nji funksion si në zhvillimin e shoqnís si në zhvillimin vét nxânsve.

2) Letersia duhet me qén lexues-centrik, jo autor-centrik apo autoritet-centrik.

Si mund të Integrohen at’hér të Shtat Rrymat e Letersís Shqipe në Programet Shkollore?

Në procesin pedagogjik faktori mâ i vështír mbetet ndershmënia profesionale e autoriteteve. Por le të besójm per nji çast se autoritetet pedagogjike shqiptare kán ekspertizën dhe integritetin e nevojshëm. Në ket rast nevojitet vetëm nji rregull, letersia duhet t’i flasi lexuesit.

Por, siç tregon vendimi per eliminimin e autórve, kryesisht gég, prej letërsís së shkollave të mesme, autoritetet pedagogjike shqiptare po dëshmójn se atyne u mungon si ndershmënia si pjekunia profesionale.

Si i Flet Letërsia Lexuesit? (ose si Nuk i flet ajo atij?)

Që lexuesi t’a kuptój letersín, nevojiten dy kondita,

1) Lexuesi, ose nxânsi në rastin tón, duhet të krijój nji lidhje emocionale dhe intelektuale me personazhet dhe me ngjarjet që reflektohen në tekst.

2) Lexuesi duhet t’ë kuptój gjuhën e tekstit – jo vetëm gramatikën por dhe pragmatikën

Prej kësáj perspektive, at’hér eliminimi i autorve të hershëm shqiptár, si Buzuku, Bogdani, Matrënga, e de Rada, e infekton sistemin shkollór shqiptár shum théll, por kjo pestilénc ka efekte të nji shkalle të ndryshme në varsi prej nënkulturës prej kah vijnë nxânsit – 1) gegnís (përfshi Shqipnín e Mesme e të Veriut, Kosovën, dhe Malcín) apo 2) tosknís.

Ndërsa toskët privohen vetëm prej zhvillimit të historís së letersís, gegët privohen prej zhvillimit të historís së letërsís, zhvillimit të gjuhës, kontekstit, dhe pragmatikës – pra temave, përsonazheve si edhe kulturës se mileut te tyne me të cilën ata identifikohen.

Ky eliminim i historís së zhvillimit të gegnishtes âsht në përputhje të plót me vendimet hegjemoniste të Kongresit ’72 – pra ky vendim hjék edhe nji gúr në murin e fortesës së gegnishtes.

Tue eliminue historín e zhvillimit të gegnishtes, autoritetet shqiptare duen, indirektisht, me i imponue lexuesit shqiptár vetem historín e zhvillimit të gjuhës shqipe prej komunistëve dhe rrymën letrare të realizmit socialist.

Vendimi me perjashtue autorët klásik e modern gég e bân pothuaj të pamundun për fëmijën gég me e fillue shkollimin në të njâjtin nivel komprihensimi me nxânsin tósk prejse nxânsi gég i vëren me negativizëm e përçmim personazhet e temat e realizmit socialist te cilat ai i gjen te hueja dhe anmiqsore.

Femija geg gjithashtu e perdore gjuhen letrare/zyrtare me angst prejse ai e ndjen dhe e kupton se kur ai e flet ose e shkruen atë gjuhe, ai projekton vetveten si nji karikaturë fonetike, morfologjike, dhe sintaksore.

Sikur mohimi i kësáj lidhjeje semantike, kontekstuale dhe gjuhsore ndaj lexuesve dhe nxânsve gég të mos ishte mjaft, autoritetet pedagogjike shqiptare kân eliminue edhe Migjenin e Gjergj Fishten prej letërsís së shkollave të mesme.

Kush Përfiton prej Eliminimit të Gegnishtes

Nuk besoj që ky delitantizëm i turpshëm i autoriteteve pedagogjike shqiptare të jét shprehje vetem e cungimit të tyne intelektual, letrár dhe artistik; besoj sa ka mâ gjás që keto vendime të jen treguese te luftës që zhvillohet mbrenda shoqnís shqiptare per dominim intelektual e komercial, sepse eliminimi i potencialit semantik, kontekstual e gjuhsor i tradites se letersís shqipe qe na lidhe direkt me autenticitetin shqiptare e europjan infekton vetëm nji segment të përcaktuem të shoqnís shqiptare – gegfólsit – shqiptarët në veri të Lumit Shkumbin.

Në anën tjetër, përfituesit materiál dhe intelaktuál të ketij cungimi të letërsís e gjuhës shqipe jân lëvruesit e realizmit socialist— librat e të cilve gëlojnë deri masën 90%, simbas vét Kadarés, me tema e personazhe enverhoxhiste.

Indirektisht, ky delitântizëm tregon se amatorët intelektuál e artistik te realsocit vazhdójn me dominue shoqnín shqiptare, dhe se ata, përveç mungesës së ndershmënís dhe të pjekunís profesionale, trashigójn edhe nxitjen për hegjemoni të enverhoxhistëve.

RATING: COMMENTS (1)

Atdheu nuk Vidhet
Author :: Ali Podrimja
Date :: Fri 03/06/2009 @ 10:26

Ali Podrimja: Besoj se vetëm kënga e lirisë vazhdon të shkruhet dhe kurrë nuk pranë. Liria është diçka e shenjtë, diçka që nuk nëpërkëmbet. Ajo vë në lëvizjë trurin njerëzor dhe kurrë nuk mbyllet. Se ç’është kjo, e dinë mjaftë mirë nënat tona, të cilat i kanë humbur fëmijët e tyre dhe ende besojnë në kthimin e tyre, sepse ekziston një forcë që njeriun e mban gjallë, në lëvizje. Si duket, ambasadori i nderuar e ka hetuar atë rrahje shpirtërore në vargun tim, e ka parë dhe është bindur se popullit tim, i ka munguar vërtetë liria, e cila vazhdon të shkruhet. Fatkeqësisht, kritika jonë këtë nuk e kishte kapur, ndoshta e kishte kuptuar si një bredhje timen ose diçkafës së humbur, por ai që e kërkon lirinë, do të zbulojë më vonë dhe të bukurën, zgjimin…

read article

ATDHEU NUK VIDHET

Bisedë me Ali Podrimjen

Intervistoi Vera Pelaj - “Blue Sky”

Blue Sky: Zoti Podrimja, në siglën e emisionit “Fokus Letrar”, ka vite që dëgjuesit, mund ta dëgjojnë zërin tënd: “Gjumë të thellë bënte një popull”. Në cilin popull keni aluduar? Po ashtu, në vitin 1960 të shek. XX, keni thënë vargun antologjik: “Kosova është gjaku im që nuk falet”. Ndërsa, ditë më parë ambasadori amerikan Dr. John Withers në Tiranë, korit diplomatik dhe shtetarëve shqiptarë, me rastin e përvjetorit të Pavarësisë së Kosovës, recitoi poezinë tënde “Kënga e Lirisë”. Si e përjetoni këtë?

Ali Podrimja: Në vitet që m’i kujtoni, vërtetë kisha shkruar vargjet e përmendura, por kurrë nuk kisha besuar se njëri do shndërrohet në betim të UÇK-së. Vargu tjetër, dëshmon për një kohë të zymtë, kur vërtetë “Gjumë të thellë bënte një popull”. Ai ishte populli im, të cilit i mungonte organizimi dhe kërkesa se ç’farë kërkonte. Poezinë “Kënga e Lirisë”, e kisha shkruar në vitin 1980, atëherë kur vrapoja nëpër Evropë për të shpëtuar Lumin dhe për të pasur ndërgjegjën e pastërt se brenda mundësive të një prindi, kisha bërë atë ç’kisha mundur, por “vdekja kishte qenë më e shpejtë se unë”. Poezia fliste edhe për lirinë, e cila na mungnte. Pra, si duket, ambasadori amerikan kishte hetuar këtë dhe kishte vërejtur se përmes figurës së Lumit, flisja në poezinë time edhe për fatin e popullit tim. DR. John L. Withers, është një erudit i rrallë. Vitin e kaluar në “Poetekën” në Durrës, e kisha dëgjuar fjalën e tij për poetin e shquar amerikan Stivenson, i cili i takon gjeneratës së poetëve të mëdhenj: Elioht dhe Paundës. Gjestin e ambasadorit të nderuar duhet parë dhe si një vërejtje: se ata persona që emërohen për ambasadorë dhe që përfaqësojnë diplomacinë e një vendi, duhet të njohin edhe shpirtin e kulturën e vendit ku emërohen. Do të thotë, se për ambasadorë nuk zgjedhen vetëm njerëz të politikës, por dhe të kulturës. Kam përshtypjen se te ne ka ekzistuar një seleksionim negativ. Ka dominuar fisi, krahina dhe interesat e ndryshme. Më se pakti kombëtarja.

Blue Sky: Në poezinë “Kënga e lirisë”, në kufinjtë e shqiptarisë?

Ali Podrimja: Besoj se vetëm kënga e lirisë vazhdon të shkruhet dhe kurrë nuk pranë. Liria është diçka e shenjtë, diçka që nuk nëpërkëmbet. Ajo vë në lëvizjë trurin njerëzor dhe kurrë nuk mbyllet. Se ç’është kjo, e dinë mjaftë mirë nënat tona, të cilat i kanë humbur fëmijët e tyre dhe ende besojnë në kthimin e tyre, sepse ekziston një forcë që njeriun e mban gjallë, në lëvizje. Si duket, ambasadori i nderuar e ka hetuar atë rrahje shpirtërore në vargun tim, e ka parë dhe është bindur se popullit tim, i ka munguar vërtetë liria, e cila vazhdon të shkruhet. Fatkeqësisht, kritika jonë këtë nuk e kishte kapur, ndoshta e kishte kuptuar si një bredhje timen ose diçkafës së humbur, por ai që e kërkon lirinë, do të zbulojë më vonë dhe të bukurën, zgjimin…

Blue Sky: Zoti Podrimja, një javë para përvjetorit të Pavarësisë, u nderuat me çmimin “Azem Shkreli”, çmim ky që ndahet nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, u nderuat për vepër jetësore. Ç’do të thotë për ju?

Ali Podrimja: T’ju them të vërtetën, unë jam nderuar disa herë gjatë veprimtarisë sime, qoftë me çmime të vendit të institucioneve të Shqipërisë si dhe nga institucionet ndërkombëtare. Por çmimi “Azem Shkreli”, është i veçantë për mua, se mban emrin e mikut dhe poetit të shquar të letrave shqipe. Me të, një jetë e kam kaluar. Bëmë që fjala jonë të depërtojë dhe te veshi i shurdhët.

Blue Sky: Si njeri i letrave, jeni i kënaqur me Ministrinë e Kulturës? Aktori Enver Petrovci, ka paralajmëruar se do ta lëshojë Prishtinën dhe do të shkojë në Tiranë. Mos është kjo pasojë e mosgjetjes së vetes?

Ali Podrimja: Shumë intelektual të kalibrit të Enver Petrovcit, janë zhgënjyer sepse nuk kanë mundur ta gjejnë veten, në atë që u ofroi shteti ynë i ri. E arsyetoj atë që e ka thënë Petrovci, i cili ka mundur të jetë dhe Minstër i Kulturës, apo të jetë drejtor i ndonjë teatri kombëtar. Por në vende të tilla, vijnë ata që nuk kanë aftësi, kështuqë intelektualët nuk mund të merren me zënka, prandaj detyrohen t’ua lëshojnë udhën edhe mediokërve, të cilët i takojnë ndonjë partie apo ndonjë fisi të kamençerosëve.

Blue Sky: Keni shkruar një poezi me titull “Zerot”, e cila lufton korrupcionin. Në një bisedë tonën të hershme patët thënë se na kanë kaluar “zerot”. Pas një kohe, mos kanë ndryshuar ato?

Ali Podrimja: Korrupcioni vjen e bëhet më i tmerrshëm, nuk dorëzohet sepse nuk ka ligj ta luftojë dhe shumica e atyre që mund ta luftojnë, i mbyllin sytë para tij, se ua kënda këtë vend ta çveshin. I harrojnë njerëzit e varfër, i harrojnë profesorët, intelektualët e të tjerët, që nuk duan të përlyhen. Unë mendoj se vendi ynë nuk është aq i varfër por varfërinë po ia shtojnë “zerot”, pa të cilat nuk mund të hyjnë as në nevojtore. Kjo është ajo tragjedia jonë, e cila vazhdon të na rrënojë edhe para fëmijëve tanë. Ditë më parë takoj mësuesin e fëmijëve të mi, gati i shembur. E pyes çka të re? Vërej në sytë e tij një dritë të çuditshme. Dikur zën të bëlbëzjë: si mund të pyesësh, më thotë. Dëgjoj dënesët e tij: fëmijët kërkojnë qumësht, nuk kam qumësht t’u jap, fëmijët kërkojnë rroba, nuk kam si t’ua blej. Dikur kisha qarë edhe unë. Mësuesi mezi ishte dëgjuar. Do kalojë kjo kohë e rëndë. Kisha nxjerr ca të holla nga xhepi dhe ia kisha dhënë mësuesit, i bindur se ato ishin të pakëta për mundin e tij. Pas sa kohe, fotografinë e tij ia kisha parë në një shtyllë. Tregonin se kishte bërë vetëvrasje. Do të thotë, kriza shoqërore e kishte shpier deri te akti i fundit.

Blue Sky: Do të thotë se poetët nuk janë të verbër para realitetit?

Ali Podrimja: Krijuesit nuk bënë të pajtohen me të keqen, duhet ta luftojnë, sepse përndryshe, ne do të bëhemi viktima të krizës shoqërore. Mu për këtë, krijuesit duhet ta luftojnë të keqen se ajo na rrëmben vazhdimisht dhe nuk bën të bëhemi përkrahës të saj. Atëherë do të thotë, se i dorëzohemi të keqes. Krijuesi, mund ta mbrojë etikën dhe nuk bën t’i hap udhë. Dikur vetëvrasjet te ne nuk ekzistonin, tani ato shtohen. Grykësia e njerëzve tanë, që të kenë sa më shumë, nxori në shesh atë pangopësinë: të kesh sa më shumë dhe të mos u mundësohet të tjerëve, të kenë edhe nga një copë bukë. Pra, turpërimi brenda familjes, solli atë që nuk e kishim për traditë, vetëvrasjen. Fajtor për këtë, është parasëgjithash shoqëria, e cila ka zënë vetveten ta hajë.

Blue Sky: Ç’ju bën të ndiheni sot i lumtur?

Ali Poodrimja: Më në fund, pas 130 vjetëve, Kosova u pavarësua, doli në dritë. Por, shoqëria duhet të jetë e të gjitha shtresave intelektuale, nuk bën dikush të ketë e dikush të gugësojë. Nuk bën t’i harrojmë ekzodet dhe luftërat, nëpër të cilat kaluam. Rruga dikur na shpiente dhe deri në shkretëtirat e Arabisë. Të mirën tani, duhet ta kërkjmë brenda hapësirës sonë dhe të jemi më solidarë ndaj njëri – tjetrit, përndryshe e keqja mund të na trokas në derë.

Blue Sky: Më pesë mars udhëtoni në Bruksel, ku jeni të ftuar nga Presidenca e Shtëpisë së Poezisë, në Amay.

Ali Podrimja: Unë do të gjendem aty deri më 19 mars, ku do të kem takime me krijues belg dhe me lexues. Do shpaloj mesazhet rreth asaj që na ofron si kulturë me të tjerët, pa marrë parasysh se nga cili cep zbresin. Arti, fjala poetike, duhet t’i afrojë njerëzit, nuk bën t’i shndërrojë në përbindësha.

Blue Sky: Diçka për fund të bisedës?

Ali Podrimja: Pak më lartë përmendët “zerot”, të cilat fatkeqësisht shtohen. Por kam një poezi, nga e cila do e citoj strofën e fundit:

Atdheu nuk vidhet
As vritet luftëtari i tij.

RATING: COMMENTS (1)